Útgjöld í erlendri mynt
Þegar fyrirtækið fær reikning frá erlendum birgi — í EUR, USD eða öðrum gjaldmiðli — heldur PayGo utan um hvort tveggja: upphæðina í erlenda gjaldmiðlinum og réttu ISK-fjárhæðina. Bókhaldið er alltaf í íslenskum krónum, svo erlenda upphæðin er umreiknuð í ISK á skráningargengi um leið og útgjaldið er stofnað. Þegar reikningurinn er síðan greiddur — oft á öðru gengi en þegar hann var skráður — reiknar kerfið raunverulegan gengismun og bókar hann sjálfkrafa sem gengishagnað eða gengistap.
Af hverju skiptir þetta máli
Gengi breytist milli þess sem reikningur berst og hann er greiddur. Ef þú skráðir 1.000 EUR reikning á genginu 150 er skuldin bókfærð sem 150.000 kr. Greiðirðu hann mánuði síðar þegar gengið er komið í 155 fara 155.000 kr. úr bankanum. Mismunurinn, 5.000 kr., er gengistap sem verður að bókast sérstaklega svo viðskiptaskuldin gangi rétt upp. PayGo sér um þennan útreikning fyrir þig í hvert sinn sem greiðsla er skráð.
Velja gjaldmiðil við skráningu
Í skráningarglugganum (Skrá útgjöld) er reiturinn „Gjaldmiðill". Sjálfgefið er ISK en þú getur valið hvaða skráðan gjaldmiðil sem er úr listanum (t.d. „EUR - Euro", „USD - US Dollar"; heitin koma úr gengisskránni og eru á ensku). Um leið og þú velur gjaldmiðil sem er ekki ISK — og dagsetning útgjalds liggur fyrir — sækir kerfið gengi þess dags sjálfkrafa.
Farðu á Útgjöld og smelltu á að skrá nýtt útgjald. Þú getur skráð handvirkt eða dregið PDF/mynd inn og látið kerfið lesa reitina (AI/OCR).
Í reitnum „Gjaldmiðill" velurðu erlenda gjaldmiðilinn (t.d. EUR). Ef þú last inn skjal les kerfið gjaldmiðilinn af reikningnum þegar hann er ekki ISK.
Kerfið sýnir línuna „1 EUR = X ISK (gengi frá dags.)" beint undir reitnum. Þetta er skráningargengið sem festist á útgjaldið. Meðan gengi er sótt birtist „Sæki gengi...".
Fyrir lesin skjöl birtist upplýsingaborði með „Upprunalegt" (erlend upphæð), „Gengi" og „Bókfært" (ISK-fjárhæð = erlend upphæð × gengi). Farðu alltaf yfir tölurnar áður en þú vistar.
Þegar útgjaldið er bókað myndast dagbókarfærsla þar sem viðskiptaskuldin er færð í ISK á skráningargenginu.
| Reitur | Lýsing | Athugið |
|---|---|---|
| Gjaldmiðill | Fellilisti með skráðum gjaldmiðlum. ISK er sjálfgefið og alltaf efst. | Val á öðru en ISK kveikir á gengissókn |
| Gengi (skráningargengi) | Umreiknistuðull erlenda gjaldmiðilsins í ISK á dagsetningu útgjalds. Sótt sjálfkrafa. | Festist á útgjaldið sem exchangeRate |
| Upprunaleg upphæð | Heildarupphæð reikningsins í erlenda gjaldmiðlinum (originalAmount). | Grundvöllur erlendu stöðunnar |
| Bókfært (ISK) | Erlend upphæð × skráningargengi. Fjárhæðin sem verður að viðskiptaskuld. | Rúnnuð í heilar krónur |
Línur skalast að erlendu heildinni
Útgjaldalínurnar (bókhaldslínurnar) eru geymdar í ISK. Þegar þú lagfærir erlendu heildarupphæðina — til dæmis ef sjálfvirkur lestur (OCR) misskildi töluna — eru allar línur skalaðar hlutfallslega svo samtala þeirra passi nákvæmlega við nýju erlendu heildina. Nýja ISK-heildin er reiknuð sem erlend heild × skráningargengi, og hver lína fær sinn hlut miðað við núverandi vægi sitt. Brúttóupphæð hverrar línu er endurreiknuð út frá VSK-hlutfalli línunnar svo hún haldist innbyrðis rétt.
Á útgjaldi í bið sem er opnað til breytinga birtist reiturinn „Upphæð í <mynt>“ (ábending: „Leiðréttu erlendu heildarupphæðina ef hún var rangt lesin inn. Bókhaldslínurnar (ISK) skalast hlutfallslega eftir gengi.“), línan „Gengi: 1 <mynt> = X ISK“ með „Gengi frá <dags.>“ og „Bókfært (ISK)“. Sé útgjaldadagsetningin í framtíðinni birtist „Dagsetning í framtíð – sýni síðasta skráða gengi.“ Gengið er aðeins sótt aftur þegar mynt, upphæð, gengi eða útgjaldadagsetning breytist — að vista t.d. greiðslumáta eða fylgiskjal hreyfir ekki við skráða genginu.
Bókun skuldarinnar
Við bókun útgjalds er viðskiptaskuldin (lykill 4400) færð í ISK á skráningargenginu. Þetta er fjárhæðin sem stendur sem skuld við birginn þar til reikningurinn er greiddur. Erlenda upphæðin er geymd samhliða svo hægt sé að fylgjast með erlendu stöðunni óháð gengissveiflum.
| Lykill | Heiti | Hlutverk í erlendum útgjöldum |
|---|---|---|
| 4400 | Viðskiptaskuldir | Skuld við birgi, bókfærð í ISK á skráningargengi |
| 1300 | Gengishagnaður | Kreditfært þegar greiðsla kostar færri krónur en skuldin |
| 2900 | Gengistap | Debetfært þegar greiðsla kostar fleiri krónur en skuldin |
Greiðsla í erlendri mynt
Í greiðsluglugganum (Skrá greiðslu) birtist sérstök lína, „Erlendur gjaldmiðill", sem sýnir upprunalegu erlendu upphæðina á skráningargenginu, t.d. „1.000,00 EUR á gengi 150,00", ásamt dagsetningu gengisins í sviga („dags: 12.02.2026") þegar hún er skráð. Þú getur greitt erlendu stöðuna að fullu eða að hluta með því að velja á milli „Fullgreiðsla" og „Hlutagreiðsla" efst í glugganum.
Á bókuðu (samþykktu) útgjaldi velurðu að skrá greiðslu. Aðeins er hægt að skrá greiðslu á samþykkt útgjöld.
Kerfið stingur upp á samsvarandi bankafærslum. Hakaðu við þá færslu sem greiðir reikninginn, eða bættu við handvirkri greiðslu án bankafærslu.
Á greiðslulínu erlends útgjalds birtist reiturinn „Erlend upphæð (EUR)". Sláðu inn þá erlendu fjárhæð sem þú ert að greiða í þetta sinn.
Upphæðin á línunni er krónurnar sem raunverulega fóru úr bankanum. Í hlutagreiðslu segir leiðbeiningin: „Sláðu inn upphæð í EUR sem þú ert að greiða og raunverulegar krónur sem fóru úr bankanum."
Kerfið sýnir strax „Niðurfærsla á 4400" og annaðhvort „Engin gengisbreyting", „Gengistap (2900)" eða „Gengishagnaður (1300)".
Greiðslufærslan er bókuð með gengismuninum innbyggðum. Hnappurinn breytist í „Skráð" þegar tekist hefur til.
Greitt af bankareikningi í erlendri mynt
Valdirðu bankafærslu af reikningi í erlendri mynt (t.d. USD) er krónuhlið bankans tekin úr færslunni og bankaleggur dagbókarfærslunnar ber myntina, erlendu upphæðina og gengið. Útgjald í sömu mynt fær erlendu upphæðina sjálfkrafa úr færslunni; krónuútgjald innan 3% frá færslunni telst fullnaðargreiðsla með gengismun; og útgjald í annarri mynt en bankareikningurinn er gert upp að fullu en aðeins ef bankaupphæðin víkur ekki meira en 3% frá eftirstöðvunum. Nánar á síðunni „Skrá greiðslu á útgjald“.
Uppgjör miðast við erlendu stöðuna
Mikilvægasta reglan: reikningur telst uppgreiddur þegar erlenda staðan nær núlli — ekki þegar ISK-staðan nær núlli. Ástæðan er sú að hlutagreiðslur á ólíku gengi summast ekki upp í upprunalegu ISK-fjárhæðina. Greiðir þú 500 EUR í dag á einu gengi og 500 EUR eftir mánuð á öðru gengi, verða samanlögðu krónurnar aðrar en 150.000 kr. sem skuldin var bókfærð á — en erlenda staðan er engu að síður orðin 0 EUR og skuldin uppgreidd.
Hvernig gengismunurinn reiknast
Við hverja greiðslu ákvarðar kerfið niðurfærslu viðskiptaskuldar (hversu mikið af ISK-skuldinni þessi greiðsla gerir upp) hlutfallslega miðað við erlendu upphæðina sem er greidd á móti erlendu eftirstöðvunum. Raunverulegur gengismunur er svo mismunurinn:
Gengismunur = ISK sem fóru úr banka − sú ISK-lækkun viðskiptaskuldar sem greiðslan svarar til.
Er útkoman jákvæð (fleiri krónur fóru úr banka en skuldin lækkaði) er um gengistap að ræða. Er hún neikvæð (færri krónur fóru út) er um gengishagnað að ræða.
| Aðstæður | ISK úr banka vs. skuldalækkun | Bókun |
|---|---|---|
| Gengi hækkaði frá skráningu | Fleiri krónur fóru út en skuldin lækkaði | Gengistap debetfært á 2900 |
| Gengi lækkaði frá skráningu | Færri krónur fóru út en skuldin lækkaði | Gengishagnaður kreditfærður á 1300 |
| Gengi óbreytt | Krónur = skuldalækkun | Enginn gengismunur bókaður |
Bókun gengismunar
Gengismunurinn er bókaður sjálfkrafa sem hluti af greiðslufærslunni — þú þarft ekki að stofna neina aukafærslu. Í dagbókarfærslu greiðslunnar birtist:
- Debet 4400 (Viðskiptaskuldir): niðurfærsla skuldarinnar í ISK.
- Kredit banki/greiðslulykill: raunverulegu krónurnar sem fóru úr bankanum.
- Debet 2900 (Gengistap) eða Kredit 1300 (Gengishagnaður): mismunurinn, svo færslan gangi upp (debet = kredit).
Hlutagreiðslur
Hver hlutagreiðsla lækkar erlendu stöðuna um þá erlendu upphæð sem þú greiðir, og lækkar ISK-skuldina hlutfallslega á móti. Vegna þess að hver hlutagreiðsla getur átt sér stað á nýju gengi getur gengismunur myndast við hverja einustu greiðslu — sumar geta skilað hagnaði, aðrar tapi, eftir því hvernig gengið hreyfist. Þegar erlenda staðan nær loks núlli með lokagreiðslunni gerir kerfið upp nákvæmlega þær ISK-eftirstöðvar sem eftir standa á skuldinni, svo engin rúnnunarleif verði eftir á viðskiptaskuldalyklinum.
Dæmi til leiðbeiningar
Segjum að þú skráir reikning upp á 1.000 EUR þegar skráningargengið er 150 — skuldin bókast sem 150.000 kr. á lykli 4400.
Fullgreiðsla síðar á genginu 155: 155.000 kr. fara úr bankanum, skuldin lækkar um 150.000 kr., og mismunurinn 5.000 kr. bókast sem gengistap á lykil 2900.
Fullgreiðsla síðar á genginu 145: 145.000 kr. fara úr bankanum, skuldin lækkar um 150.000 kr., og mismunurinn 5.000 kr. bókast sem gengishagnaður á lykil 1300.
Tvær hlutagreiðslur, 500 EUR hvor: fyrri greiðslan á gengi 152 (76.000 kr. úr banka) og seinni á gengi 148 (74.000 kr. úr banka) gera samanlagt upp erlendu stöðuna 1.000 EUR → 0 EUR. Hvor greiðsla um sig getur borið sinn eigin gengismun, en samtals lækkar skuldin um bókfærðu 150.000 kr.
Tengt efni
Almenn atriði um að skrá greiðslu (bankafærslur, samsvörun, fjölgreiðslur og umframkostnað) eru útskýrð á síðunni um útgjaldaskráningu og greiðslur. Bókunin sjálf og hvernig innskattur skilar sér í VSK-uppgjörið er á VSK-síðunni. Ógreidd erlend útgjöld birtast sem viðskiptaskuld þar til greiðsla er skráð.