Ársreikningur

Formlegur rekstrarreikningur, efnahagsreikningur og sjóðstreymi eftir reikningsári

Stækka

Ársreikningur: rofinn „Sýna óbókaðar dagbækur með í tölunum", hnapparnir Excel og PDF og ártalsval efst til hægri; rekstrarreikningurinn sýnir tekjur og gjöld ársins eftir lyklum

Síðan Ársreikningur (Bókhald > Ársreikningur) dregur saman formlegan ársreikning fyrir valið ár beint úr bókhaldinu; til að sjá hana þarftu lesheimild í bókhaldi. Í haus síðunnar stendur „Ársreikningur" og hægra megin eru rofinn Sýna óbókaðar dagbækur með í tölunum og ártalsval. Undir hausnum skiptist skýrslan í þrjá flipa: Rekstrarreikningur, Efnahagsreikningur og Sjóðstreymi. Allar tölur eru reiknaðar í rauntíma — hér er ekkert vistað eða bókað, þú velur bara ár og skýrslurnar birtast.

Ólíkt Fjárhagsskýrslum (þar sem þú velur eina dagsetningu eða frjálst tímabil) velur þú hér heilt ár. Tímabilið er alltaf 1.1.–31.12. fyrir valið ár (almanaksár). Þetta er síðan sem þú notar til að taka út formlegan ársreikning fyrir bókhaldsárið, þ.m.t. sjóðstreymisyfirlit sem er ekki í boði á Fjárhagsskýrslusíðunni.

Sjálfgefið telja allar þrjár skýrslurnar eingöngu bókaðar færslur (staða „Bókað"). Færslur í drögum telja aðeins með ef kveikt er á rofanum „Sýna óbókaðar dagbækur með í tölunum" (sjá næsta kafla). Ógiltar færslur telja aldrei með. Ef upphæð vantar er líklegasta skýringin sú að viðkomandi færsla sé enn í drögum í Færslubók eða Dagbók og hafi ekki verið bókuð.

Rofinn „Sýna óbókaðar dagbækur með í tölunum"

Efst til hægri, vinstra megin við ártalsvalið, er rofinn Sýna óbókaðar dagbækur með í tölunum. Sjálfgefið er slökkt á honum. Þegar kveikt er á honum telja færslur í drögum (óbókaðar dagbókarfærslur) með í öllum tölum síðunnar: í rekstrarreikningi, efnahagsreikningi og sjóðstreymi — og í ártalslistanum, svo ár sem á aðeins drög birtist þar líka. Ógiltar færslur telja aldrei með.

Meðan kveikt er á rofanum birtist rautt viðvörunarmerki, Óbókuð drög innifalin. Bendill á merkinu sýnir skýringu: tölurnar eru ekki endanlegar bókhaldstölur, því drög geta breyst eða verið eytt.

Stillingin er aðeins geymd í þessum vafra og slekkur á sér sjálfkrafa eftir 6 klst. — hún getur ekki orðið varanleg stilling.
Sami rofi er á Hreyfingum og Prófjöfnuði og stillingin gildir á öllum þremur skjánum í sama vafra.
Þegar kveikt eða slökkt er á rofanum er ártalslistinn sóttur aftur og valið ár fer í sjálfgefið val (sjá „Velja ár").

Velja ár

Efst til hægri í haus síðunnar er fellilisti með ártölum. Listinn sýnir aðeins ár sem eiga bókaðar færslur (og drög, ef kveikt er á rofanum) — ár án hreyfingar birtast ekki. Árið ræðst af bókunardagsetningu færslulínanna. Þegar síðan opnast velst sjálfvirkt yfirstandandi ár ef það á gögn, annars nýjasta árið sem á gögn. Eigi ekkert ár færslur birtast skilaboðin „Engin bókhaldsgögn fundust." í stað flipanna.

Atriði	Hegðun
Ártalsval	Sýnir aðeins ár með bókuðum færslum (líka ár með drögum ef kveikt er á rofanum), frá yfirstandandi ári og allt að 10 ár aftur í tímann, raðað með nýjasta ár efst.
Sjálfgefið val	Yfirstandandi ár ef það á gögn; annars nýjasta ár með gögn. Sama val er sett aftur þegar kveikt eða slökkt er á rofanum.
Tímabil skýrslu	Frá 1.1. til 31.12. fyrir valið ár. Efnahagsreikningur er miðaður við stöðu 31.12.
Engin gögn	Ef ekkert ár á færslur birtist „Engin bókhaldsgögn fundust." og engir flipar.

Flipi 1 — Rekstrarreikningur

Rekstrarreikningur sýnir tekjur og gjöld ársins og afkomu þess. Hann skiptist í tvær töflur, Tekjur og Gjöld, hvora með dálkunum Númer, Heiti reiknings og Upphæð. Skiptingin ræðst af tegund lykilsins í lyklaskránni (Tekjur eða Gjöld) — ekki af lyklanúmerinu — og óvirkir lyklar sem eiga hreyfingu teljast með. Aðeins lyklar þar sem staðan á árinu er ekki núll birtast; lyklar án hreyfingar, og lyklar þar sem debet og kredit jafnast út, eru faldir. Neikvæðar upphæðir eru sýndar í rauðu.

Lokafærsla árslokayfirfærslunnar er undanskilin. Hún núllar tekju- og gjaldalyklana á síðasta degi ársins, en hér sýnir lokað ár samt raunverulega afkomu sína (ekki 0) — sama regla og í Framtali.

Hluti	Innihald	Samtala
Tekjur	Lyklar af tegund Tekjur þar sem staða ársins er ekki núll. Upphæð lykils = Kredit − Debet.	Samtölurönd „Tekjur samtals".
Gjöld	Lyklar af tegund Gjöld þar sem staða ársins er ekki núll. Upphæð lykils = Debet − Kredit.	Samtölurönd „Gjöld samtals".
Niðurstaða	Áberandi spjald neðst hægra megin. Talan er Tekjur samtals − Gjöld samtals.	„Hagnaður" (grænt) ef ≥ 0, annars „Tap" (rautt).

Niðurstaðan neðst er merkt Hagnaður í grænu ef tekjur eru meiri en eða jafnar gjöldum, annars Tap í rauðu. Þessi tala (hreinn hagnaður eða tap ársins) er sú afkoma sem árslokayfirfærslan færir á eigið fé — sjá „Afkoma ársins og árslokayfirfærsla" neðar.

Flipi 2 — Efnahagsreikningur

Efnahagsreikningur sýnir fjárhagsstöðu fyrirtækisins miðað við 31.12. á völdu ári. Hann skiptist í þrjá hluta, hvern merktan með litamerkimiða: Eignir (blátt), Skuldir (rautt) og Eigið fé (fjólublátt). Skiptingin ræðst af tegund lykilsins í lyklaskránni (óvirkir lyklar með stöðu teljast með). Hver hluti hefur sömu dálka og rekstrarreikningur (Númer, Heiti reiknings, Upphæð) og eigin samtölurönd. Aðeins lyklar með stöðu sem er ekki núll birtast. Hafi árslokayfirfærsla verið keyrð reiknast stöðurnar frá síðustu fluttu upphafsstöðu, svo fyrri ár teljast ekki tvisvar.

Hluti	Litur	Útreikningur stöðu	Samtala
Eignir	Blátt	Debet − Kredit	„Eignir samtals"
Skuldir	Rautt	Kredit − Debet	„Skuldir samtals"
Eigið fé	Fjólublátt	Kredit − Debet, auk línunnar „Rekstrarniðurstaða tímabils (óráðstafað)" ef við á	„Eigið fé samtals"

Neðst undir Eigið fé getur birst lína án lyklanúmers: Rekstrarniðurstaða tímabils (óráðstafað). Það er afkoma sem enn situr á tekju- og gjaldalyklum, þ.e. hefur ekki verið færð á eigið fé með árslokayfirfærslu (hagnaður jákvæður, tap neikvætt). Hún telst með í „Eigið fé samtals", svo efnahagsreikningurinn stemmir líka áður en árinu er lokað. Hafi fyrra ár ekki verið flutt yfir með árslokayfirfærslu telst afkoma þess líka með í þessari línu. Eftir árslokayfirfærslu stendur afkoman á lykli 5120 (Óráðstafað eigið fé) og línan hverfur.

Neðst birtist jafnvægiseftirlit: borði sem sýnir „Eignir" á móti „Skuldir + Eigið fé". Ef þau stemma (mismunur minni en 1 kr.) birtist grænn merkimiði „Jafnvægi!"; annars birtist rauður merkimiði „Mismunur: <upphæð>" með mismuninum. Ólokið ár veldur ekki mismun, því óráðstöfuð afkoma er talin með í eigin fé (sjá hér að ofan). Mismunur bendir til þess að einhver færsla sem talin er með sé ekki í jafnvægi — t.d. drög í vinnslu ef kveikt er á rofanum, því drög eru fyrst sannreynd í jafnvægi þegar þau eru bókuð. Rektu hann í Prófjöfnuði.

Flipi 3 — Sjóðstreymi

Sjóðstreymisyfirlitið sýnir hvernig handbært fé breyttist á árinu, reiknað með óbeinu aðferðinni (byrjar á hreinum hagnaði/tapi og leiðréttir fyrir breytingum á efnahagsliðum). Það skiptist í þrjá hluta merkta A, B og C, hvern með litamerkimiða. Hver lína hefur dálkana Liður og Upphæð, og hver hluti hefur samtölurönd. Upphæðir eru námundaðar í heilar krónur og neikvæðar upphæðir eru sýndar í rauðu. Lokafærsla árslokayfirfærslunnar er undanskilin bæði úr afkomunni og úr hreyfingum lykla, því hún er ekki sjóðshreyfing.

Merki	Hluti	Litur	Hvað hann fangar
A	Rekstrarstarfsemi	Blátt	Hreinn hagnaður (tap), afskriftir bætast við aftur, og breytingar á viðskiptakröfum, birgðum, fyrirframgreiðslum og skammtímaskuldum (t.d. viðskiptaskuldum og áföllnum sköttum).
B	Fjárfestingarstarfsemi	Appelsínugult	Breytingar á fastafjármunum og skammtímaverðbréfum (kaup á eign = útstreymi fjár).
C	Fjármögnunarstarfsemi	Fjólublátt	Breytingar á skammtíma- og langtímalánum og öðrum eiginfjárliðum (aukin skuld eða eigið fé = innstreymi fjár).

Fyrsta línan í hluta A er alltaf „Hreinn hagnaður (tap)" — sama tala og niðurstaða rekstrarreikningsins. Tekju- og gjaldalyklar eiga því aðeins að koma inn í gegnum þessa einu línu, ekki sem eigin línur. Afskriftir eru færðar sem eigin línur („Afskriftir - <heiti>") og lagðar við aftur, því þær eru gjöld sem hreyfa ekki handbært fé. Lyklar sem hreyfðust ekki á árinu (breyting undir 1 kr.) eru sleppt. Hver hluti fær samtölurönd („Samtals rekstrarstarfsemi", „Samtals fjárfestingarstarfsemi" og „Samtals fjármögnunarstarfsemi") sem er græn ef jákvæð, rauð ef neikvæð.

Hvernig lyklum er skipt í hluta A, B og C

Ólíkt rekstrar- og efnahagsreikningi, sem fara eftir tegund lykilsins, skiptir sjóðstreymið lyklum niður eftir lyklanúmeri samkvæmt föstum númerabilum:

Lykilbil	Flokkun í sjóðstreymi
1000–1199	Handbært fé — talið í upphafs- og lokastöðu, ekki í neinum hluta.
1200–1220	Skammtímaverðbréf → Fjárfesting (B).
1300–1799	Viðskiptakröfur, birgðir, fyrirframgreiðslur → Rekstur (A).
1800–1899	Fastafjármunir → Fjárfesting (B). Undantekning: lyklar sem enda á 5 (1805, 1815, …) teljast uppsafnaðar afskriftir og bætast við aftur í Rekstur (A).
2000–2099	Skammtímalán → Fjármögnun (C).
2100–2599	Skammtímaskuldir (viðskiptaskuldir, áfallið, skattar) → Rekstur (A).
2600–2799	Langtímaskuldir → Fjármögnun (C).
2800–2899	Eiginfjárbreytingar → Fjármögnun (C). Lykill 2890 er undanskilinn (afkoma ársins er þegar í hluta A).
Önnur lyklanúmer	Falla ekki í neinn hluta og hafa engin áhrif á sjóðstreymið.

Þessi númerabil miðast ekki við sjálfgefna íslenska lyklaskrá PayGo. Í sjálfgefnu lyklaskránni eru Tekjur í 1100–1390, Gjöld í 2100–2990, Eignir í 3xxx (t.d. 3200 Veltureikningur, 3280 Sjóður / Reiðufé, 3400 Viðskiptakröfur), Skuldir í 4xxx (t.d. 4400 Viðskiptaskuldir) og Eigið fé í 5xxx (5120 Óráðstafað eigið fé). Notir þú sjálfgefnu lyklaskrána lenda lyklar því í röngum hlutum: tekjulyklar í 1100-bilinu teljast með handbæru fé, aðrir tekju- og gjaldalyklar lenda í hlutum A, B eða C, en raunverulegir banka- og sjóðslyklar (3xxx) teljast alls ekki með handbæru fé. Sjóðstreymisflipinn gefur þá ekki marktæka mynd. Rekstrarreikningur og efnahagsreikningur verða áfram réttir, því þeir fara eftir tegund lykils en ekki númeri. Notaðu Hreyfingar á banka- og sjóðslyklunum og Aðalbók í Fjárhagsskýrslum til að staðfesta raunverulega sjóðshreyfingu áður en þú byggir á sjóðstreymistölunum.

Sjóðstreymis-uppgjör (neðst)

Neðst í sjóðstreymisflipanum er samandregið uppgjör í römmuðu spjaldi sem sýnir hvernig handbært fé þróaðist yfir árið:

Lína	Merking	Litur
Handbært fé í upphafi tímabils	Samanlögð staða lykla 1000–1199 í upphafi ársins (1.1.), að meðtöldum upphafsstöðum sem bókaðar eru 1.1. — sjá viðvörun um númerabil hér að ofan.	Hlutlaus
Hrein breyting á handbæru fé	Samtala A + B + C, þ.e. heildarbreyting handbærs fjár á árinu.	Grænt ef ≥ 0, rautt ef < 0
Handbært fé í lok tímabils	Samanlögð staða sömu lykla við lok ársins (31.12.).	Grænt ef ≥ 0, rautt ef < 0

„Handbært fé í lok tímabils" á að vera jafnt „Handbært fé í upphafi tímabils" að viðbættri „Hreinni breytingu á handbæru fé" — en aðeins ef allir efnahagslyklar falla í númerabilin hér að ofan og tekju- og gjaldalyklar eru utan þeirra. Hreyfing á lykli utan bilanna kemur hvergi fram í A, B eða C, og tekju- eða gjaldalykill innan bilanna telst bæði í „Hreinum hagnaði (tap)" og sem eigin lína; þá stemmir uppgjörið ekki. Námundun í heilar krónur getur einnig valdið örfárra króna mun. Rektu muninn í Aðalbók í Fjárhagsskýrslum.

Opna Ársreikning

Farðu í Bókhald > Ársreikningur. Síðan opnast á flipanum Rekstrarreikningur fyrir sjálfgefið ár.

Velja ár

Smelltu á ártalsvalið efst til hægri og veldu árið sem þú vilt skoða. Aðeins ár með færslum birtast. Skýrslurnar endurhlaðast sjálfkrafa.

Taka drög með (valfrjálst)

Viltu sjá hvernig tölurnar líta út með dagbókarfærslum sem enn eru í drögum skaltu kveikja á rofanum „Sýna óbókaðar dagbækur með í tölunum" og velja svo árið aftur ef þarf. Rauða merkið „Óbókuð drög innifalin" minnir þig á að tölurnar eru þá ekki endanlegar. Slökktu á rofanum áður en þú notar tölurnar í uppgjör.

Skoða rekstrarreikning

Lestu Tekjur samtals og Gjöld samtals; niðurstaðan neðst sýnir Hagnað (grænt) eða Tap (rautt) fyrir árið.

Fara í Efnahagsreikning

Smelltu á flipann Efnahagsreikningur. Skoðaðu Eignir, Skuldir og Eigið fé miðað við 31.12. og athugaðu jafnvægisborðann neðst.

Fara í Sjóðstreymi

Smelltu á flipann Sjóðstreymi. Renndu í gegnum hluta A (Rekstur), B (Fjárfesting) og C (Fjármögnun) og lestu sjóðstreymis-uppgjörið neðst.

Taka skýrsluna út

Smelltu á Excel eða PDF efst til hægri til að sækja allan ársreikninginn fyrir valið ár í einni skrá.

Hnapparnir Excel og PDF efst til hægri (vinstra megin við ártalsvalið) sækja allan ársreikninginn fyrir valið ár, óháð því hvaða flipi er opinn: rekstrarreikning, efnahagsreikning 31.12., sjóðstreymi og skýringar — hreyfingar efnahagslykla á árinu (staða 1.1., debet, kredit og staða 31.12. á hvern eigna-, skulda- og eiginfjárlykil, með samtölum á tegund). Excel-skráin hefur eitt blað á hvern hluta með haus (fyrirtæki, tímabil, búið til) og upphæðum sem tölum; PDF-skjalið er eitt prentskjal með samantekt neðst. Rofinn fyrir óbókaðar dagbækur gildir líka um útflutninginn. Prófjöfnuð, efnahagsreikning, rekstrarreikning og aðalbók sem Excel eða PDF færðu í Fjárhagsskýrslum, og prófjöfnuð með hreyfingum á síðunni Bókhald > Prófjöfnuður.

Atriði	Ársreikningur	Fjárhagsskýrslur
Tímaval	Heilt ár (1.1.–31.12.)	Ein dagsetning eða frjálst tímabil (frá–til)
Flipar	Rekstrarreikningur, Efnahagsreikningur, Sjóðstreymi	Prófjöfnuður, Efnahagsreikningur, Rekstrarreikningur, Aðalbók
Sjóðstreymi	Já	Nei
Prófjöfnuður og aðalbók	Nei	Já
Óbókuð drög	Talin með ef kveikt er á rofanum	Aldrei — aðeins bókaðar færslur
Prenta / Flytja út	Excel og PDF af öllum ársreikningnum með skýringum	Excel og PDF af hverjum flipa
Notkun	Formlegur ársreikningur fyrir heilt bókhaldsár	Daglegt eftirlit, villuleit, tímabilsuppgjör

Ársreikningurinn er rauntímaútreikningur úr bókhaldinu. Áður en þú sendir formlegan ársreikning til ytri aðila (endurskoðanda, banka, ársreikningaskrár) skaltu ganga úr skugga um að reikningsárinu sé lokið, allar færslur séu bókaðar (ekki drög), slökkt sé á rofanum „Sýna óbókaðar dagbækur með í tölunum" og tímabilið sé rétt lokað. Meðan slökkt er á rofanum birtast óbókaðar færslur aldrei í skýrslunum.

Afkoma ársins og árslokayfirfærsla. Hreinn hagnaður eða tap ársins færist ekki sjálfkrafa á eigið fé; þangað til birtist afkoman í efnahagsreikningi sem línan „Rekstrarniðurstaða tímabils (óráðstafað)" undir Eigið fé. Árslokayfirfærslan (Bókhald > Upphafsstöður, flipinn „Árslok — yfirfærsla") bókar lokafærslu sem færir afkomuna á lykil 5120 (Óráðstafað eigið fé) og flytur stöðurnar yfir á nýja árið. Eftir það hverfur línan og afkoman stendur á 5120, en rekstrarreikningur og sjóðstreymi sýna áfram raunverulega afkomu ársins, því lokafærslan er undanskilin þar.

Vantar tölu eða stemmir eitthvað ekki? Notaðu Aðalbók í Fjárhagsskýrslum eða Hreyfingar til að rekja hverja hreyfingu að baki lykli, og Prófjöfnuð til að staðfesta að debet = kredit í heild. Þessar skýrslur eru besta villuleitartækið áður en formlegur ársreikningur er gefinn út.

Tengdar síður

Fyrri síða

Bókhaldstímabil og reikningsár

Næsta síða

Framtal