Lán
Hvernig lánaskráin heldur utan um lán sem fyrirtækið skuldar, hvað listinn sýnir og hvernig nýtt lán er stofnað með lyklum og upphafsstöðu.
Á lánasíðunni skráirðu svo afborganir, skipt í höfuðstól, vexti, verðbætur og kostnað.
Lán
Síðan Bókhald → Lán heldur utan um lán sem fyrirtækið skuldar, t.d. bankalán og skuldabréf. Hver hreyfing — útborgun, afborgun eða áfallnar verðbætur — er skráð á lánið og bókuð sem dagbókarfærsla í sömu aðgerð. Lánaskráin og bókhaldið geta því ekki farið í sundur.
Afborgun er bókuð með réttri skiptingu í höfuðstól, vexti, verðbætur og kostnað, ekki sem ein útgreiðsla á gjaldalykil. Til að skoða lán þarf lesheimild í bókhaldi (accounting:read). Til að stofna, breyta og bóka þarf skrifheimild (accounting:write); án hennar eru hnapparnir faldir. Lán eru aðeins í krónum.
| Hugtak | Merking |
|---|---|
| Upphafleg fjárhæð | Fjárhæð lánsins samkvæmt skilmálum. Útborgun getur ekki verið hærri |
| Nafnverðseftirstöðvar | Reiknaðar, aldrei slegnar inn: upphafsstaða + bókuð útborgun − greiddur höfuðstóll. Bakfærðar hreyfingar teljast ekki með og verðbætur hækka þær ekki |
| Útborgun láns | Lánið greitt út: debet á móttökulykil (t.d. banka) og lántökugjald, kredit á lánalykil. Aðeins ein bókuð útborgun er leyfð á hvert lán; bakfærða útborgun má bóka aftur |
| Afborgun | Greiðsla af láninu, skipt í höfuðstól, vexti, verðbætur og kostnað. Höfuðstóllinn getur ekki verið hærri en nafnverðseftirstöðvar |
| Áfallnar verðbætur | Verðbætur sem hafa safnast á verðtryggt lán en eru ekki enn greiddar. Bókaðar venjulega um áramót |
| Staða | „Virkt", „Greitt upp" (sett sjálfkrafa þegar afborgun greiðir eftirstöðvar niður í 0) eða „Í geymslu". Aðeins er hægt að bóka hreyfingar á virkt lán |
Lánalistinn
Listinn sýnir sjálfgefið aðeins virk lán. Veldu aðra stöðu eða „Öll lán" í stöðusíunni til að sjá lán sem eru greidd upp eða í geymslu. Leitarreiturinn leitar í heiti, lánveitanda og lánsnúmeri.
Dálkarnir eru Heiti (með merkinu „Verðtryggt" á verðtryggðum lánum), Lánveitandi, Lánsnúmer, Eftirstöðvar (nafnverð), Vextir, Næsti gjalddagi og Staða. Smelltu á heiti láns til að opna það.
Stofna lán og skrá hreyfingar
Smelltu á „Nýtt lán". Fylltu út heiti og lánsnúmer, lánveitanda („Lánardrottinn" úr skrá, eða „Frjáls texti" með nafni og valfrjálsri kennitölu), tegund láns („Jafngreiðslulán", „Jafnar afborganir", „Kúlulán" eða „Annað"), hvort lánið er „Verðtryggt", upphaflega fjárhæð, vexti (% á ári), upphafsdag, fyrsta gjalddaga, greiðslutíðni, fjölda afborgana og sjálfgefinn kostnað á afborgun. „Texti í bankafærslu" er valfrjáls og hjálpar afstemmingu að þekkja afborganir. Fyrir lán sem er þegar í gangi skaltu slá inn fjölda afborgana sem eru eftir og næsta gjalddaga sem fyrsta gjalddaga, því áætlunin um næstu afborganir reiknast út frá þeim.
Lánalykill (skuld) og vaxtalykill (gjöld) eru forvaldir sem 4100 og 2990 ef þeir eru til í lyklaplaninu. Kostnaðarlykill er valfrjáls; án hans fer kostnaður og lántökugjald á vaxtalykil. Verðtryggt lán krefst verðbótalykils — enginn er forvalinn. Vaxta-, kostnaðar- og verðbótalyklar eru gjaldalyklar. VSK-lyklar eru ekki leyfðir og lánalykillinn má ekki vera sami lykill og neinn gjaldalyklanna.
Veldu „Bóka útborgun láns" fyrir nýtt lán: útborgunardag, útborgaða fjárhæð (brúttó, ekki hærri en upphaflega fjárhæðin), lántökugjald (lægra en fjárhæðin) og móttökulykil (eignalykil, t.d. banka) — eða hakaðu við „Greitt beint til seljanda" (sjá að neðan). Veldu „Lánið er þegar í upphafsstöðu" fyrir lán sem er þegar í bókunum og sláðu inn „Eftirstöðvar í bókhaldi" og „Staða miðast við". Þá er engin dagbókarfærsla bókuð; staðan þarf þegar að vera á lánalyklinum, t.d. úr upphafsstöðum. Lán sem var stofnað án útborgunar má greiða út síðar með „Útborgun" á lánasíðunni.
Opnaðu lánið og smelltu á „Skrá afborgun". Veldu greiðsludag og greiðslulykil (bankareikning, sjóð eða kreditkort) og sláðu inn höfuðstól, vexti, verðbætur (aðeins á verðtryggðu láni) og kostnað. „Forskoðun færslu" sýnir debet- og kreditlínurnar áður en þú smellir á „Bóka". Afborgun úr bankafærslu er einfaldast að bóka úr afstemmingu (sjá að neðan).
Á verðtryggðu láni: smelltu á „Áfallnar verðbætur" og sláðu inn annaðhvort fjárhæð verðbóta eða verðtryggða stöðu samkvæmt lánveitanda. Í síðara tilvikinu reiknast verðbæturnar sem verðtryggð staða − nafnverðseftirstöðvar (að frádregnum fyrri áföllnum verðbótum sem hafa ekki verið bakfærðar). „Bakfæra sjálfkrafa næsta dag" er sjálfgefið valið.
Lánasíðan
Efst eru hnapparnir „Skrá afborgun", „Útborgun" (aðeins meðan engin bókuð útborgun er á láninu), „Áfallnar verðbætur" (aðeins á verðtryggðu láni), „Breyta", „Setja í geymslu" (eða „Virkja aftur") og „Eyða". Bókunarhnapparnir eru óvirkir nema lánið sé „Virkt".
Þar fyrir neðan sjást upphafleg fjárhæð, nafnverðseftirstöðvar, áfallnar verðbætur (á verðtryggðu láni: síðustu bókuðu áfallnar verðbætur og dagsetning þeirra) og „Staða lánalykils". Staða lánalykils er heildarstaða lykilsins í bókhaldi, ekki aðeins þessa láns. Ef hún stemmir ekki við eftirstöðvar lánsins birtist viðvörun. Algengustu ástæður: bókað beint á lykilinn framhjá lánakerfinu, fleiri en eitt lán á sama lánalykli (staðan er þá summa þeirra), upphafsstaða sem er ekki á lyklinum, eða áfallnar verðbætur sem voru ekki bakfærðar.
- Upplýsingar sýnir tegund, greiðslutíðni, vexti, upphafsdag, fjölda afborgana, næstu afborgun og síðustu afborgun.
- Eignir birtist aðeins ef lánið er tengt eign í Eignaskrá, með hlutverki (fjármögnun eða veð), veðrétti og bókfærðu verði.
- Hreyfingar sýnir hverja útborgun, afborgun og áfallnar verðbætur með skiptingu, tengli á dagbókarfærsluna (og bakfærsluna ef hún er til), merki ef hún er tengd bankafærslu eða greidd til seljanda, og stöðu („Bókað" eða „Bakfært").
- Næstu afborganir er reiknuð áætlun um allt að 12 næstu afborganir út frá núverandi stöðu, tegund láns, vöxtum og sjálfgefnum kostnaði, á nafnverði án verðbóta. Hún er ekki geymd og breytist því með hverri greiðslu. Hún er tóm fyrir lánstegundina „Annað", greiðslutíðnina „Óreglulega" og lán án fjölda afborgana (nema kúlulán). Hnapparnir Excel og PDF í spjaldinu sækja alla lánaáætlunina til lokagjalddaga (ekki aðeins 12 næstu): haus með láni, lánveitanda, tegund, vöxtum og eftirstöðvum, eina línu á hverja afborgun og samtölur höfuðstóls, vaxta, kostnaðar og greiðslna.
- Breyta breytir lýsigögnum og lyklum. Nýir lyklar gilda aðeins um bókanir framvegis. Upphafsstaðan breytist ekki hér og upphafleg fjárhæð getur ekki farið undir bókaða útborgun.
- Eyða er aðeins hægt ef lánið hefur engar hreyfingar. Annars er notað „Setja í geymslu"; færslurnar standa þá óbreyttar.
Útborgun beint til seljanda
Þegar lán fjármagnar t.d. bíl eða tæki greiðir lánveitandinn oft seljandanum beint. Hakaðu þá við „Greitt beint til seljanda" í útborguninni og veldu seljanda. Útborgunin (fjárhæð − lántökugjald) bókast á 4400 Viðskiptaskuldir seljandans í stað bankareiknings. Skráðu reikning seljanda fyrst sem útgjöld svo innskatturinn nýtist.
Valfrjálst er að velja opna, samþykkta reikninga seljandans í krónum; þeir merkjast greiddir, elsti fyrst. Það sem stendur eftir er inneign hjá seljandanum. Hana má ráðstafa síðar með „Ráðstafa á reikninga" við útborgunina á lánasíðunni, t.d. þegar reikningur seljanda berst eftir útborgun. Dálkurinn „Ráðstafað" sýnir ráðstafaða fjárhæð og línan opnast í lista yfir reikningana. Þar afturkallar „Afturkalla" eina ráðstöfun svo reikningurinn verður aftur opinn. Ráðstöfun og afturköllun bóka enga nýja færslu.
Bókanir
Hver hreyfing býr til eina dagbókarfærslu sem stemmir upp á eyri; línur með 0 kr. falla út. Án kostnaðarlykils fer kostnaður og lántökugjald á vaxtalykil.
| Hreyfing | Debet | Kredit |
|---|---|---|
| Afborgun | Lánalykill (höfuðstóll), vaxtalykill (vextir), verðbótalykill (verðbætur), kostnaðarlykill (kostnaður) | Greiðslulykill (samtals) |
| Útborgun láns | Móttökulykill (fjárhæð − lántökugjald), kostnaðarlykill (lántökugjald) | Lánalykill (fjárhæð) |
| Útborgun til seljanda | 4400 Viðskiptaskuldir á seljanda (fjárhæð − lántökugjald), kostnaðarlykill (lántökugjald) | Lánalykill (fjárhæð) |
| Útborgun á eign (úr Eignaskrá) | Eignalykill eignaflokksins (fjárhæð − lántökugjald), kostnaðarlykill (lántökugjald) | Lánalykill (fjárhæð) |
| Áfallnar verðbætur | Verðbótalykill | Lánalykill (bakfært daginn eftir ef „Bakfæra sjálfkrafa næsta dag" er valið) |
Tengsl við aðrar einingar
- Dagbók: Hver hreyfing býr til dagbókarfærslu af gerðinni lán. Lánalínan vísar á lánið. Færslan virðir bókhaldstímabil og snertir aldrei VSK.
- Lyklar: Sjálfgefið 4100 Skuldir við lánastofnanir (skuld) og 2990 Vaxtagjöld og önnur fjármagnsgjöld (gjöld). Verðbótalykil þarf að velja úr gjaldalyklum. Sjá Bókhaldslykla.
- Afstemming: Afborgun bókuð úr bankafærslu merkir færsluna afstemmda í sömu aðgerð.
- Lánardrottnar og útgjöld: Lánveitandi getur verið lánardrottinn úr skrá. Útborgun til seljanda greiðir útgjaldareikninga hans og lækkar stöðu hans á 4400; óráðstafaður afgangur er inneign hjá honum.
- Eignaskrá: Eign getur verið tengd láni sem fjármögnun eða veð. Úr eignaforminu má stofna lán með „Nýtt lán…"; útborgunin bókast þá beint á eignalykil eignaflokksins og móttökulykillinn er læstur.
- Ársreikningur: Áfallnar verðbætur í árslok tryggja að staða lánalykilsins sé verðtryggð staða lánsins á uppgjörsdegi og að gjaldfærðar verðbætur ársins séu réttar. Færslan bakfærist daginn eftir svo greiddar verðbætur tvítelji ekki.
